De besluitvorming voor miljoenen Zuid-Hollanders verdient beter

Het had de ruimtelijke koers voor Zuid-Holland voor de komende jaren moeten vastleggen. In plaats daarvan staat de herziening van het provinciale omgevingsbeleid vooral symbool voor een roekeloze bestuursstijl waarin het democratisch proces onder druk staat.

Aan de vooravond van de behandeling liggen meer dan 145 amendementen en moties op tafel. De afgelopen maanden dienden inwoners, gemeenten en maatschappelijke organisaties honderden zienswijzen in. Tientallen insprekers besteedden uren aan het toelichten van hun zorgen en ideeën. En een dag voor de besluitvorming stuurde de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening een brief met het verzoek aan de provincie om de plannen rond woningbouw nog even aan te passen, omdat zij “strijdigheid” ziet met het rijksbeleid.

De vraag die inmiddels boven het dossier hangt, is niet meer alleen wat Zuid-Holland moet doen met windenergie, woningbouw of water en bodem – maar vooral hoe een besluitvormingsproces zo uit de hand heeft kunnen lopen.

Logisch gevolg
Normaal gesproken zouden de Statenleden eerst de kaders stellen voor het omgevingsbeleid. Daarna volgt het proces van inspraak en de uitwerking door het provinciebestuur. In Zuid-Holland lijkt die volgorde deels te zijn omgedraaid. Het gevolg is dat politieke discussies die eerder gevoerd hadden moeten worden, nu worden uitgevochten via een stortvloed aan amendementen op juridische teksten, inclusief tegenstrijdigheden.

Coalitie in een spagaat
Daar komt nog een politieke dimensie bij. De Zuid-Hollandse coalitie van PRO, VVD, CDA en BBB verenigt partijen die fundamenteel verschillend denken over landbouw, woningbouw en energie. De herziening van het omgevingsbeleid raakt precies die gevoelige dossiers. Dat verklaart mogelijk waarom zoveel keuzes in één groot pakket zijn samengebracht. Politieke compromissen zijn gemakkelijker te sluiten wanneer iedereen ergens iets krijgt en ergens iets inlevert. Maar hoe meer een pakket bestaat uit zorgvuldig uitgebalanceerde coalitiecompromissen, hoe kwetsbaarder het wordt voor politieke wijzigingen achteraf.

Onverantwoord en onwaardig
Het meest fundamentele probleem is uiteindelijk niet juridisch, maar democratisch. Provinciale Staten worden geacht in korte tijd de gevolgen van een ongekende hoeveelheid wijzigingen te doorgronden, terwijl tegelijkertijd nieuwe documenten en politieke interventies blijven binnenkomen. Ondertussen stelde de gedeputeerde dat wezenlijke wijzigingen in het omgevingsbeleid niet meer mogelijk zijn, omdat de plannen dan opnieuw ter inzage zouden moeten worden gelegd.

Daarmee is een situatie ontstaan waarin zorgvuldige en democratische besluitvorming onder grote druk staat. Doorgaan met besluitvorming terwijl de samenhang en consequenties van de vele wijzigingen niet meer goed kunnen worden gewogen, is onverantwoord en deze provincie onwaardig. Inwoners mogen verwachten dat hun volksvertegenwoordigers voldoende tijd en ruimte krijgen om grote keuzes zorgvuldig af te wegen. Dat geldt zeker voor beleid dat de inrichting van Zuid-Holland voor jaren zal bepalen.

Opinieartikel door beleidsmedewerker Kirsten Schuil