De prijs van rode loper voor multinational pillenfabriek

De komst van de pillenfabriek van Eli Lilly naar Katwijk wordt gepresenteerd als een economische buitenkans. Miljardeninvesteringen, nieuwe banen en groei voor de regio. Maar achter deze jubelverhalen schuilt een zeer verontrustende situatie.

De Partij voor de Dieren maakt zich al langer zorgen over de gevolgen van deze chemische megafabriek naast het Valkenburgse meer. Over de impact op natuur, milieu en leefomgeving. Over extra druk op een overvol stroomnet. Over het beslag op drinkwater in een regio waar water steeds schaarser wordt. De fabriek mag straks 778.000 liter drinkwater per dag afnemen van drinkwaterbedrijf Dunea. Dat is evenveel als het dagelijkse verbruik van ruim 2.600 huishoudens: anderhalf keer zoveel als heel Valkenburg samen.

Juist daarom vroegen wij in april welke rol de provincie speelde en welke besluiten nog aan Provinciale Staten zouden worden voorgelegd. Het antwoord was steeds hetzelfde: de provincie zou vooral faciliteren, de echte keuzes worden in de gemeente Katwijk gemaakt.

Inmiddels blijkt dat beeld onvolledig. Zonder een wijziging van het provinciale omgevingsbeleid kan de fabriek namelijk niet worden gebouwd. Toch kregen Provinciale Staten dat pas laat en mondjesmaat te horen. Sterker nog: pas rond half twaalf 's avonds, aan het einde van een lange vergaderdag over uiterst complexe omgevingsbeleidstukken, werd duidelijk gemaakt dat een besluit van Provinciale Staten met grote spoed nodig was omdat de gemeenteraad van Katwijk kort daarna over de vergunning zou stemmen.

Dat was op z’n zachtst gezegd een opmerkelijke mededeling. Want als een provinciaal besluit opeens cruciaal blijkt voor de voortgang van een project, dan is er meer aan de hand dan alleen faciliteren.
Pas na doorvragen werd duidelijk welke keuzes daarvoor nodig waren: aanpassing van provinciaal beleid vanwege de nabijheid van UNESCO-werelderfgoed en het loslaten van bescherming van glastuinbouwgebied. Het werd gepresenteerd als technische details, maar het zijn wel degelijk politieke keuzes over de inrichting van onze schaarse ruimte.

Daar blijft het niet bij. Inmiddels blijkt ook dat 31 miljoen euro is gereserveerd voor wegen en infrastructuur rond de fabriek. Terwijl Provinciale Staten daar nog over moet besluiten, deelde het provinciebestuur na onze navraag mee dat deze investering bestuurlijk al is toegezegd.

Het gevoel bekruipt ons dat Provinciale Staten gaandeweg in een proces wordt gerommeld waarvan de uitkomst al vaststaat. Dat besluiten al in de steigers staan, terwijl volksvertegenwoordigers nog proberen te achterhalen welke rol zij eigenlijk geacht worden te spelen. Steeds opnieuw bleek de werkelijkheid anders dan eerder was voorgesteld. Het geeft een schimmig gevoel.

Het gaat hier niet om een gewone vergunningaanvraag, maar om een miljardenproject van een Amerikaanse multinational met enorme financiële en juridische slagkracht. Juist dan moet de democratische controle stevig zijn en moeten volksvertegenwoordigers kunnen rekenen op volledige en tijdige informatie. Dat vertrouwen heeft in dit dossier flinke schade opgelopen.

Wij kunnen moeilijk aan de indruk ontsnappen dat de rode loper wordt uitgerold wanneer een multinational met miljarden op zak zich meldt. Bescherming van publieke belangen, publieke middelen en democratische zeggenschap lijken daarbij steeds opnieuw ondergeschikt te worden gemaakt aan het binnenhalen van één bedrijf. Dat zou iedere inwoner én volksvertegenwoordiger zeer veel zorgen moeten baren.

Opinieartikel door beleidsmedewerker Kirsten Schuil

Lees hier de bijdrage tekst van Joeri over Eli Lilly tijdens de commissievergadering